შუქნიშნები

 

ავტობლოკირება 

ავტობლოკირება   ეწოდება მატარებელთა მოძრაობის ინტერვალური რეგულირების სისტემას, რომლის დროსაც გადასარბენი იყოფა ბლოკ-უბნებად და ამ უბნების საზღვრებთან იდგმება ავტომატურად მოქმედი შუქნიშნები. თითოეული ბლოკ-უბნის ფარგლებში ეწყობა ელექტრული სარელსო წრედი, რომელიც გამოიყენება როგორც ბლოკ-უბნის მდგომარეობის (თავისუფალია თუ დაკავებულია) გადამწოდად, ასევე სარელსი ძაფების მთლიანობის გასაკონტროლებლად.ავტობლოკირებაში გამოყენებულ შუქნიშნებს ეწოდება გასასვლელი შუქნიშნები და ავტობლოკირებისათვის ისინი წარმოადგენენ მართვის ობიექტებს.
ავტობლოკირება წარმოადგენს მატარებელთა მოძრაობის ინტერვალური რეგულირების ყველაზე გავრცელებულ და პერსპექტულ სისტემას.
ავტობლოკირებს დროს თითოეულ გასასვლელ შუქნიშანთან იდგმება რელეური და საბატარეო კარადები. პირველ მათგანში განთავსებულია შუქნიშნის ნათურების მართვისათის აუცილებელი აპარატურა, ხოლო მეორეში – აღნიშნული აპარატურისა და სარელსო წრედების კვებისათვის აუცილებელი კვების წყაროები.
შუქნიშნები ერთმანეთთან დაკავშირებულია საჰაერო ან საკაბელო სახაზო წრედებით. სახაზო წრედებთან აპარატურის მისაერთებლად ძალოვან შუქნიშნები ერთმანეთთან დაკავშირებულია საჰაერო ან საკაბელო სახაზო წრედებით. სახაზო წრედებთან აპარატურის მისაერთებლად ძალოვან სადენებზე იდგმება სარელეო კარადებთან დაკავშირებული საკაბელო ყუთები. ავტობლოკირების მოწყობილობები კვებას იღებენ 10კვ ძაბვის მქონე მაღალი ძაბვის სამფაზა ხაზისაგან. ამის განსახორციელებლად ძალოვან საყრდნებზე იდგმება კაბელით რელეურ კარადასთან დაკავშირებული დამადაბლებელი სახაზი ტრანსფორმატორები.
ავტობლოკირების აპრატურა მოძრავი მატარებლის ზემოქმედებით ანხორციელებს გასავლელი შუქნიშნების სიგნალების ავტომატურ გადართვას. თითოეული გასავლელი შუქნიშნის სასიგნალო ჩვენება მოცემულ შუქნიშანთან მიახლოვებული მატარებლის მემანქანეს მიუთითებს წინ მიმავალი მატარებლის კოორდინატებს. ავტობლოკირების დროს გამოიყენება სამ- და ოთხნიშნა სიგნალიზაცია. ამაშთანავე, ოთხნიშნიანი ავტობლოკირება რეკომენდებულია გამოყენებული იქნას საგარეუბნო უბნებზე, რომლებზედაც კურსირებენ მკვეთრად განსხვავებული სიჩქარის მქონე მატარებლები.

რედაქტორი:  ა.დუნდუა

შუქნიშნების  ნათურების   ჩართვის  სქემების განხილვა.

აპარატურის ცენტრალურად განლაგებისას თითოეული შუქნიშნისათვის სარელეოში გამოიყენება СТ (ПОБС-3А) ტიპის სასიგნალო ტრანსფორმატორი. ამ ტრანსფორმატორის პირველად  გრაგნილზე А და Б  ფაზებიდან მიეწოდება 220ვ სიდიდის ПХС, ОХС სახის ძაბვა, ხოლო მეორადი გრაგნილიდან 180–220ვ სიდიდის ძაბვა(სარელეოსა და შუქნიშანს შორის მანძილის მიხედვით). ძაბვა მიეწოდება შემდეგი რელეების კონტაქტებს: შუქნიშნების გამორთვის ВС, სახაზო Л ან სასიგნალო-მმართველ СУ რელეებს. შუქნიშნის თითოეული შუქისათვის გამოყენებულია საკონტროლო СТ-5 ტიპის ტრანსფორმატორი (КСТ, РСТ, БСТ), რომელიც ჩართულია როგორც დენის ტრანსფორმატორი (ტრანსფორმატორის ერთი გრაგნილი ჩართულია დენის მოხმარების მიმდევრობით). სატრანსფორმატორო კარადაში, რომელიც შუქნიშანთან მდებარეობს, თითოეული შუქისათვის სასიგნალო СТ-5 ტიპის ტრანსფორმატორია გამოყენებული (СТК , СТЖ, СТЗ, СТБ), რომელთა მეორად გრაგნილებზე შუქნიშნის შესაბამისი შუქის ნათურებია მიერთებული. საკონტროლო შუქურა (КО, РО, БО) НМВШ2-900/900 ტიპის რელეები ჩართულია საკონტროლო ტრანსფორმატორების მეორად გრაგნილში.

 МРЦ(სამარშრუტო რელეური ცენტრალიზაცია) ნახევრადავტომატური შუქნიშნების   დიდი უმრავლესობის ნათურების ჩართვის სქემა ითვალისწინებს მუშაობის ორ რეჟიმს: შუქნიშნების გამორთვის ВС რელეს უდენო მდგომარეობის დროს და ВС რელეს აღგზნებული მდგომარეობის დროს.

შუქნიშნების გამორთვის ВС რელეს აღგზნება ხდება სადგურის პულტ-ტაბლოზე ან სადისპეტჩერო პუნქტზე არსებული დაპლომბილი ღილაკით.

განვიხილოთ შუქნიშნის  ნათურების  ჩართვის სქემის მუშაობა გამზადებული მარშრუტისა და ВС რელეს უდენოდ მდგომარეობის დროს(ნახ.4-2).

მწვანე შუქის СТз ტრანსფორმატორის პირველადი გრაგნილი ჩართულია შემდეგი წრედით: 1ПХС-სახეობის კვების პირდაპირი სადენი, ПОБС-3А ტიპის СТ ტრანსფორმატორის პირველადი გრაგნილი, ПОБС-3А ტიპის  СТ ტრანსფორმატორის მეორადი გრაგნილი, ВС რელეს ზურგული 11-13 კონტაქტი, 72Л სახაზო რელეს ფრონტული 21-22 კონტაქტი, 70П სალიანდაგო რელეს გამმეორებელი 70ПП-1 რელეს ფრონტული 21-22 კონტაქტი, 72ОА-ავტოსდექის გაღების საკონტროლო რელეს ფრონტული 11-12 კონტაქტი, საკონტროლო 72РСТ ტრანსფორმატორის გრაგნილი, 74РО1- მომდევნო შუქნიშნის ნებადამრთველი ჩვენების გამმეორებელი რელეს ფრონტული 71-72 კონტაქტი, СТз სადენი, СТз ტრანსფორმატორის პირველადი გრაგნილი, ОСТз სადენი, 72ГСУ-მთავარი სასიგნალო მმართველი რელეს ფრონტული 21-22 კონტაქტი, 72ОА-რელეს ფრონტული 21-22 კონტაქტი, 1А მცველი, СТ (ПОБС-3a) ტრანსფორმატორის მეორადი გრაგნილი, ПОБС-3А ტიპის СТ ტრანსფორმატორის პირველადი გრაგნილი, 2А-მცველი, 1ОХС-სახეობის კვების უკუ სადენი. СТз ტრანსფორმატორის მეორადი გრაგნილის და მწვანე შუქის  ნათურების წესივრულობის დროს 72РСТ ტრანსფორმატორის პირველად გრაგნილში გადის დენი, რომელიც 72РСТ ტრანსფორმატორის მეორად გრაგნილში წარმოქმნის ძაბვას, რომელიც ორჯერ აღემატება 72РО რელეს ღუზის სრული მიზიდვის ძაბვას.

მწვანე შუქის ნათურების გადაწვის შემთხვევაში СТз ტრანსფორმატორის პირველად გრაგნილში გადის უქმი სვლის დენი, რომელიც 25მა-ს არ აღემატება, და СТз სადენის ტევადური დენი. ამ შემთხვევაში, თუ სარელეოდან შუქნიშნამდე 2კმ მანძილია, ძაბვა შუქურა რელეს გრაგნილებზე არ აღემატება 1,3ვ-ს (ამ რელეს ღუზის ჩამოშვების ძაბვა არანაკლებ 10ვოლტია).

70-ე ს/წრედის სალიანდაგო რელეს უდენოდ ყოფნის შემთხვევაში, მისი გამმეორებელი 70ПП-1 რელეს ზურგული 21-23 კონტაქტი, უზრუნველყოფს შუქნიშნის წითელი შუქის ანთებას რაიმე მიზეზით Л სალიანდაგო რელეს სექტორის დაუშვებლობის შემთხვევაში.

შუქნიშნის მართვის ელ.სქემით ყვითელი ჩვენების გადართვა მწვანე ჩვენებაზე ხორციელდება, მომდევნო შუქნიშნის ნებადამრთველი ჩვენების მაკონტროლებელი 74РО რელეს კონტაქტებით. კერძოდ, როდესაც მომდევნო შუქნიშანზე ანთია ამკრძალავი ჩვენება და 74РО რელე უდენოდაა, მისი ზურგული 71-73 კონტაქტებით შუქნიშანზე ინთება ყვითელი ჩვენება, ხოლო როდესაც მომდევნო შუქნიშანზე ანთია ნებადამრთველი ჩვენება და 74РО რელე დენქვეშაა, მისი ფრონტული 71-72 კონტაქტებით შუქნიშანზე ინთება მწვანე ჩვენება.

        ავტომატური  შუქნიშნების(ნახ.4-1 )   ნორმალირი ჩვენება ნებადამრთველი მწვანედ მნათი ჩვენებაა.

განვიხილოთ ამკრძალავი ჩვენების ელ.წრედის მოქმედება: ПХС-სახეობის კვების პირდაპირი სადენი, ПОБС-3А ტიპის СТ ტრანსფორმატორის პირველადი გრაგნილი, ПОБС-3А ტიპის СТ ტრანსფორმატორის მეორადი   გრაგნილი, 74Л სახაზო რელეს ზურგული 21-23 კონტაქტი და 74П სალიანდაგო რელეს გამმეორებელი 72ПП-1 რელეს ზურგული 21-23 კონტაქტი, საკონტროლო 74КСТ ტრანსფორმატორის გრაგნილი, СТК სადენი, СТК ტრანსფორმატორის პირველადი გრაგნილი, ОСТК სადენი, 1А მცველი, ПОБС-3А ტიპის  СТ ტრანსფორმატორის მეორადი გრაგნილი, ПОБС-3А ტიპის СТ ტრანსფორმატორის პირველადი გრაგნილი, 2А-მცველი, 1ОХС-სახეობის კვების  უკუ სადენი.

რედაქტორი: მ.ჩალაძე